Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.
ZAMKNIJ X

Sonet IV - Analiza utworu

Utwór Szarzyńskiego to typ sonetu włosko-angielskiego (choć komponent włoski wyraźnie przeważa w wersyfikacyjnym układzie wiersza). Sonet składa się z dwóch części. Pierwsza z nich, zawierająca dwie czterowersowe strofy, ma charakter zobiektywizowany i refleksyjny. Podmiot liryczny wypowiada się tu w pierwszej osobie liczby mnogiej, a więc mówi w imieniu wspólnoty. Z kolei druga część sonetu (strofa czterowersowa i dwuwersowa puenta) jest bardziej ekspresyjna i zsubiektywizowana. Podmiot wypowiada się tu w pierwszej osobie liczby pojedynczej, pojawiają się liczne pytania i wykrzyknienia, które wskazują na wzrastające napięcie w tekście i nagromadzenie emocji.

Tekst ma charakter dysharmonijny, dominują tu przerzutnie, zakłócające spójność wiersza. Ponadto już w pierwszych strofach mamy do czynienia z kontrastem i antytezą (przeciwstawienie pokoju i bojowania). Środkiem stylistycznym potęgującym wrażenie chaosu jest również elipsa, polegająca na opuszczeniu jakiegoś wyrazu w zdaniu. Szarzyński często stosuje inwersję w obrębie składni, co służy skupieniu uwagi czytelnika. Bardzo istotnymi figurami sonetu są oksymorony, np. sformułowanie „świata łakome marności”, które oddają ukrytą prawdę o rzeczywistości.

Warto zwrócić uwagę, w jaki sposób buduje się w wierszu obrazy Boga i szatana. Otóż, do tego celu służą wymowne peryfrazy. Zamiast „szatan” mówi się „srogi ciemności hetman”, zaś Bóg zostaje opisany jako „Król powszechny, prawdziwy pokój”. W tekście przeważa retoryka militarna: „wojna”, „bojowanie”, „hetman”, „wygram” określająca poziom semantyczny utworu.